Learning crossroads for refugee inclusion

Refugee Academy, Institute of Societal Resilience, Vrije Universiteit Amsterdam

Het Steppingstones4Refugees platform is gerelateerd aan het project Learning Crossroads, dat burgerinitiatieven in kaart brengt die bijdragen aan de maatschappelijke inclusie van vluchtelingen in Nederland. Dit project geeft ruimte voor de narratieve trajecten van sommige van deze burgerinitiatieven die in de afgelopen vier jaar in Nederland zijn ontstaan.

Mogelijk gemaakt door Kansfonds

Het Learning Crossroads project onderzoekt burgerinitiatieven die als doel hebben de maatschappelijke participatie en inclusie van vluchtelingen te bevorderen. Sinds 2015 zijn in Nederland veel mensen in beweging gekomen om bij te dragen aan de ontvangst, het verwelkomen en de integratie van vluchtelingen die naar Nederland kwamen in de afgelopen jaren. Er zijn veel nieuwe initiatieven en organisaties ontstaan. Nu is de tijd gekomen om stil te staan bij wat er met al deze maatschappelijke energie is gebeurd. Waar staan we na vier jaar, hoe vergaat het deze initiatieven, wat zijn de lessen die we met en van elkaar kunnen trekken en hoe kunnen we de positieve energie vastgehouden en omzetten naar duurzame structuren van inclusie?

In dit project brengen we initiatieven bij elkaar in een meerjarig leertraject. Door middel van participatief onderzoek en een serie bijeenkomsten draagt dit project bij aan het verduurzamen van lokale burger organisaties en biedt het een platform waarin zij van elkaar kunnen leren, gevoed door bestaande wetenschappelijke kennis en door de bijdrage van ervaringsdeskundigen die zelf een vluchtelingenachtergrond hebben. In deze leertrajecten staat co-creatie van academische, professionele en lokale kennis centraal. Concreet gaat het om: leren van elkaar, uitwisselen van ervaringen, onderzoeken van dilemma’s en leren vanuit wetenschappelijke inzichten. Daarnaast heeft dit project als doel de krachten van kleinschalige initiatieven te bundelen om zo beter het gesprek aan te kunnen met gemeenten en andere gevestigde maatschappelijke partners.

Onderzoek laat zien dat de huidige vluchtelinggroepen – in vergelijking tot de rest van de Nederlandse bevolking – meer te maken hebben met gezondheidsproblemen, passiviteit en werkloosheid[1] [2] [3]. In de laatste jaren is het huidige Nederlandse beleid voor receptie en integratie van vluchtelingen steeds meer gericht op het belang van actieve deelname en werk vlak na aankomst. Uit recent onderzoek blijkt dat beleid en projecten gericht op het bevorderen van de maatschappelijke participatie van vluchtelingen ondanks goede bedoelingen niet altijd tot goede resultaten leiden. Zo laten de resultaten van onderzoeksprojecten uitgevoerd door de Refugee Academy zien dat de zelfbeschikking en actieve participatie van vluchtelingen ook ondermijnd kan worden door de vanzelfsprekende werking van decennialang achterstandsbeleid. Dit beleid geeft geen ruimte voor de veerkracht van vluchtelingen, maar heeft enkel een focus op de tekortkomingen van vluchtelingen[4]. Om huidige community initiatieven voor vluchtelingen duurzaam te maken, is reflectie op deze context van groot belang. Daarnaast is het ook belangrijk om de ervaringen binnen deze initiatieven zichtbaar te maken  van zowel vluchtelingen als de initiatiefnemers en vrijwilligers. Door de verbinding van deze ervaringen kunnen we van elkaar leren wat de condities zijn die betekenis van de initiatieven van lange termijn karakter laten zijn.

Meerdere initiatieven uit het netwerk van de Refugee Academy hebben aangegeven behoefte te hebben aan intervisie en ondersteuning om hun projecten voor vluchtelingen te verduurzamen. In dit project brengen we initiatieven in kaart en creëren we een leeromgeving om gezamenlijk meer inzicht te verkrijgen in de kracht en dilemma’s waar initiatieven tegenaanlopen. Samen willen we onderzoeken hoe zij het Nederlandse systeem van receptie en integratie positief kunnen beïnvloeden en de veerkracht van vluchtelingen in de Nederlandse samenleving versterken. In een tijd waarin maatschappelijke spanning en negatieve gevoelens ten aanzien van migratie en diversiteit veelvuldig in de media aanwezig zijn, is de behoefte aan ‘onorthodoxe’ positieve verbindingen in een context van verschil niet alleen urgent voor nieuwkomers, maar juist ook voor mensen die al langer in Nederland wonen.

Bronnen

1 CBS (2018). Uit de startblokken. Cohortstudie naar recente asielmigratie. Den Haag: CBS. Geraadpleegd op https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2018/16/uit-de-startblokken, 31 juli 2018.

2 Dagevos, J., & Odé, A. (2016). Gemeenten volop aan de slag met integratie statushouders. Socialisme & Democratie, 73(4), 12-19.

3 Gezondheidsraad (2016). Briefadvies geestelijke gezondheid van vluchtelingen. Geraadpleegd op https://www.gezondheidsraad.nl/sites/default/files/201601201601briefadvies_geestelijke_gezondheid_van_vluchtelingen.pdf, 31 juli 2018.

4 Ghorashi, H., & Ponzoni, E. (2014). Reviving agency: Taking time and making space for rethinking diversity and inclusion. European Journal of Social Work, 17(2), 161-174.